Unheard Film Daily

14-03-2009 Unheard Film Daily No. 3

Not so Funny games

In drie dagen festival speelden drie verschillende artiesten totaal andere soundtracks bij heel andere films, maar er is één opvallende overeenkomst. Net als Oi Va Voi woensdag en Arts the Beatdoctor donderdag geeft Dez Mona namelijk aan tot de keuze van hun film te zijn gekomen omdat het thema zo goed aansluit bij hun muziek. En dat is een opvallende uitspraak, althans voor degenen die Funny Games al eens gezien hebben. Voor iedereen die dit geluk niet heeft: we hebben het hier over een film die volledig draait om onderkoeld geweld; extreem en confronterend, choquerend en vervreemdend.
Bij navraag geeft het Belgische duo Dez Mona, voor de gelegenheid aangevuld tot een kwartet, aan dat niet het geweld een terugkerend thema in hun werk is, maar juist de machteloosheid waarmee deze gepaard gaat in Funny Games. Regisseur Michael Haneke heeft bij het verschijnen van de film, zijn meest confronterende in een toch al niet lichtvoetig oeuvre, uit de doeken gedaan deze bedoeld te hebben als aanklacht tegen het vele functieloze geweld in (Hollywood) films. De vorig jaar verschenen, Amerikaanse remake van eigen hand volgt in alles feilloos zijn Duitse voorbeeld. Dit geeft nogmaals aan hoe zeer het Haneke gaat om de boodschap in de film. De machteloosheid van een familie, gegijzeld door twee jongemannen die aanvankelijk beleefd en onschuldig ogend eieren komen lenen, is overweldigend. De film is een onontkoombare tunnel van spanning, agressie en hoop tegen beter weten in.
Dez Mona heeft duidelijk geprobeerd om de emoties in de film, die in originele versie nauwelijks muziek bevat, een extra dimensie te geven. Ze slagen daar in met een aanpak die veel meer gebaseerd is op soundscapes dan op volledige songs. Het viertal muzikanten, elk van grote klasse en met veel ervaring in diverse bezettingen, werkt al improviserend van subtiele tonen op naar zinderende geluidsexplosies.
Associaties met David Bowie, Tom Waits, 16 Horsepower en zelfs Dillinger Escape Plan wisselen elkaar af. De meedogenloze noise maakt na de volgende bloedverspilling abrupt weer plaats voor een verstikkende stilte.
Maar hoe goed de muzikanten zich ook de sfeer eigen maken, Funny Games is eigenlijk een film die ultiem tot zijn recht komt in de lege stilte van het afgelegen landhuis, waar het verhaal zich voltrekt. De muziek vormt een welkome afleiding op momenten dat de spanning oploopt en de kijker zich wanhopig afvraagt wat er nu weer te gebeuren staat, maar het is nu juist deze emotie die Haneke heeft willen oproepen en die de film ijzersterk en onnavolgbaar maakt.

Jon Heemsbergen


Unheard words

It was perhaps inevitable that something would go wrong on Friday the 13th and we can all breath a sigh of relief today that it was nothing more than a broken film reel during the screening of Citizen Kane at Studio K. But it was the other film featuring last night at the Unheard Film festival that was raising all the eyebrows.
Michael Haneke’s always had a bit of reputation for being dark, but Funny Games is without a doubt his most intense film – a violent study on control (and self-control) that, we were warned on going into the cinema, would be an assault on all of the senses. They were right. I can count the number of times I’ve walked out of a film one hand, but at a certain point during last night’s screening I reached that point where the only option is to take a breath of fresh air. And that’s not only testament to the power of this avant garde piece of cinema, it’s also tribute to the band. After all, you don’t have to like something to recognise that it’s good.
Dez Mona joked at the beginning of the evening that they’d picked Funny Games because it was the first film on the list they were sent by Unheard Films, but soon admitted they were big Haneke fans and relished the challenge of composing a new soundtrack.
For all the joking, the band’s approach to this film was pretty serious. Using not only instruments, but their own home-made sound effects – think heavy breathing into the microphone, that kind of thing - they made this thriller even more intense than it probably was to start with. Without giving too much away to those brave enough to go and see Funny Games tonight, the scenes involving some pretty heavy beatings were accompanied by what can only be described as loud noise. There was a bass and some drums in there somewhere but it all seemed to blend into one – and in retrospect it did fit well with the images it was accompanying.
This was a very different experience from the upbeat sound of Oi Va Voi or the mellow spacey soundtrack composed by Arts the Beatdoctor. But it was also a different class of film. Many of the people I spoke to in the bar afterwards were lost for words, not quite sure how to express what they felt about something so, well, depressing. There’s something about the calm way in which the bad guys go about their task that makes it all the more chilling. Blood and guns people can deal with – but the weirded-out mind games, not so much.
After a few hours of reflection – the party continued late into the night at both venues – it’s possible to appreciate Dez Mona’s offering for what it is: a controversial soundtrack for a complex film. And a fitting choice for an auspicious date.

Marijke Peters

---

13-03-2009 Unheard Film Daily no. 2

Ongehoorde woorden (Jon Heemsbergen)

Unheard Film Festival dag 2: Arts the Beatdoctor’s Gattaca

Op dag twee van het Unheard Film Festival vond de première plaats van Art The Beatdoctor’s bewerking van Gattaca, de debuutfilm van Andrew Niccols (Truman Show, Lord Of War) uit 1997. De jonge, talentvolle Nederlandse producer koos voor een duidelijk andere aanpak dan de Britse groep Oi Va Voi in ‘hun’ Morvern Callar. Hiermee werd duidelijk dat de opdracht om een live soundtrack te spelen bij een bestaande film veel ruimte laat voor persoonlijke interpretatie van de artiest. Het resultaat was een zinderende en broeierige versie van het futuristische drama Gattaca.
Achter de enigszins mysterieuze en ietwat dubbelzinnige artiestennaam Arts The Beatdoctor gaat de jonge Hilversumse producer Bas Vermolen schuil. In de schaduw van de populaire en soms oppervlakkige ‘nederhop’ scene valt Vermeulen op met zijn muzikale en tegelijk abstracte benadering van hiphopbeats. Vergelijkingen met grote producers als Madlib en DJ Shadow zijn dan ook niet van de lucht. Zaterdag aanstaande reist Vermolen af naar Austin, Texas, voor het prestigieuze showcasefestival South By South West.
Vermolen zag in de door hem verkozen film veel aanknopingspunten met zijn eigen werk. Vooral de sfeer van de wereld die geschetst wordt in de film, klinisch en zielloos, had de producer meteen te pakken. Het futuristische verhaal, dat draait om genetische selectie en de morele vraagstukken die onlosmakelijk hieraan verbonden zijn, is in Gattaca ontdaan van de technologische focus die gebruikelijk is in SF films. Het persoonlijke aspect van de hoofdpersoon, die door zijn natuurlijke geboorte als ‘invalide’ persoon geldt, staat centraal.
Vermolen hanteert een aanpak met veel live-elementen; opvallend voor een producer, maar tekenend voor de werkwijze van de artiest. “Dit project draait niet om het maken van een nieuwe soundtrack, maar om het live uitvoeren van een nieuwe soundtrack. Het proces heeft dan ook meer te maken met een optreden voorbereiden dan met een opname voorbereiden”.
Vermolen, naast het filmscherm ritmisch meeknikkend op de beats uit zijn laptop, wordt bijgestaan door drummer Eric Spring in ’t Veld en saxofonist Tom D. Het drietal creëert een stuwende soundtrack met veel ruimte voor improvisatie en persoonlijke expressie. De originele filmmuziek, orkestraal en soms clichématig, wordt door Vermolen ter plekke geremixed, waardoor originele elementen een andere betekenis meekrijgen. In sommige scènes ontbreekt de originele geluidstrack helemaal en heeft Vermolen ook het sounddesign overgenomen. Deze aanpak, die verder gaat dan het aanvullen van een film met nieuwe muziek, zoals Oi Va Voi doet met Morvern Callar, werkt verbluffend goed. De muzikanten geven de film voldoende ruimte om goed uit te laten komen en houden zich vaak minutenlang afzijdig, maar schromen niet om nu en dan de film te overstemmen met broeierige improvisaties en knetterende beats. De geluidstrack van de film wordt door de Beatdoctor letterlijk ontleed en met de precisie van een chirurg opnieuw opgebouwd. Hij geeft daarmee een nieuwe dimensie aan een overtuigend en bij vlagen indringend drama over een fictieve, maar niet geheel irreële maatschappij in de nabije toekomst.

Unheard words (Marijke Peters)

If life really is a pitch then I guess we all ought to be judging our success by the jobs we have. Given that mine this week pretty much involves going to see films and watch bands (after hours, at least) I figure I’ve got plenty to be happy about. As for the 20 hopeful composers at Studio K last night – they may well have to wait and see how things pan out…. The event was one of the professional offerings at this year’s festival and, not being either a talented music maker or hugely interested in advertising, I must confess to not staying long enough to find out what happened. But I have it on good authority from the people who did, that it was a success. And given that one of the guys involved got a few boos from the audience when he admitted to being the mastermind (if that’s the right noun) behind the hugely irritating ‘konijntje’ jingle I’m confident we can trust the participants’ musical tastes were up to scratch. Let’s hope the advice they received from the people at Massive Music during Life’s a Pitch enables them all to make big commercial successes of themselves. Preferably without selling out. One man who’s on the way to achieving the former – without doing any of the latter - goes by the name of Arts the Beatdoctor, who performed a killing new soundtrack to the film Gattaca at Studio K. Perhaps it was the combination of mellow jazzy sound with a film about the future awaiting the human race, but this was one score that really struck the right note. The trio featured a drummer and sax player as well as the all-important Macbook, and they’d obviously done their homework when it came to Gattaca. “It’s not about writing a new soundtrack for a film,” they said. “It’s about performing one live.” Using the original soundtrack as a starting point they managed to give the music more of a role in the film than it initially had, taking good advantage of the scenes without dialogue. Arts the Beatdoctor is off to the US on Saturday where he’ll no doubt come a step closer to becoming Holland’s biggest new talent. With the backing of the Dutch hip hop artists Pete Philly and Perquisite, this is one young composer whose star is in the ascendancy.

---

11-03-2009 Unheard Film Daily no. 1

Unheard words

What happens when you pair the stomping sound of a klezmer band with a film that’s based around a suicide? Well that was basically the vibe at the opening night of this year’s Unheard Film Festival – and you could be forgiven for thinking it would wrong-foot the carefully targeted audience. But, despite the juxtaposition of loud jangling music with a very dead body during the opening scene, it actually really seemed to work. And I’m not the only one who thought so.

The London-based group Oi Va Voi thought they were in for an easy time when they signed up for the task of composing a new soundtrack to a film of their choice. Little did they realise that most feature films have perfectly good background music, thanks very much, and that it might be more than just a question of finding something they liked, taking the music off, and replacing it with their own, far superior tunes.

Luckily for us they saw a bigger, different, picture. Morvern Callar is without a doubt a very dark film. It’s unwieldy and grim, and set in the depressing emptiness of Scotland on a grey day. But Oi Va Voi say that’s exactly what inspired them to come up with the tunes they did. As drummer Josh Breslaw puts it: “The darkness of Morvern Callar is what’s interesting. We all watched it and were convinced straight away it was the right film.

“The escapism in the film provides the sorrow – and what I love is the way it seems to be full of scenes that don’t have any point to them. But that randomness gave us space to be inspired.”

So far so deep. But what did the audience reckon? Having seen the film myself when it first came out I was – understandably, I like to think – pretty sceptical about the idea of accompanying such a grim story with excitable folk music. It’s just not gonna work, right? Several of the people I spoke to on the way out of the cinema were lost for words, offering the old “ask me in a couple of minutes” when I waved the notepad in their face. So it obviously wasn’t just a question of whether it worked or not – we were, after all, talking about matters of life or death. But after the initial shock of the slit wrists wore off, I got the impression people were seriously impressed.

It wasn’t just the way the live music fit perfectly with some of the scenes – it occasionally felt as if the band weren’t even there. And that’s a good thing.

They clearly took a lot of care when creating the new soundtrack – a task they all described to me as very daunting, despite the ease with which they seemed to pull it off. “If you take someone else’s piece of work,” says Breslaw. “You have a responsibility not to s**t on it. That’s a pretty big job.”

But one, pretty much everyone agreed, extremely well done.

Marijke Peters


Ongehoorde woorden

De openingsdag van Unheard Film Festival zit erop. Het spits is eraf en dat voelt goed. En wat voor opening was het! Het is de derde editie van Unheard en voor het eerst in de geschiedenis vond gisteren een ‘Unheard Film’ plaats met een internationale band in de hoofdrol. Niet de minsten, want het Londense Oi Va Voi draait al jaren mee en heeft de hele wereld over getourd met hun opzwepende en tegelijk melancholische mix van klezmer, gypsy, pop, rock en jazz. Een dergelijke band strikken voor een optreden is één ding, maar hier gaat het om een project dat speciaal voor het festival is ontwikkeld.

Hoe dit tot stand is gekomen vroeg ik kort voor de voorstelling aan gitarist Nik Ammar. De sympathieke Engelsman is behoorlijk uitgeput, aangezien de band al vanaf acht uur ’s ochtends in touw is. Toch vertelt hij vol enthousiasme over het project. “We werden vorig jaar per e-mail benaderd door Unheard en vonden het meteen een te gek voorstel. We dachten ‘wow, we kunnen een nieuwe soundtrack maken voor James Bond, of Star Wars…!’. Toen we er iets langer over nadachten kwamen we erachter dat de keuze van de film nog best lastig is. Met onze kleine bezetting zijn we eigenlijk een soort minisymfonieorkest. We kunnen daarmee moeilijk grootse, orkestrale filmmuziek naar de kroon steken. En niet alle films lenen zich niet om bewerkt te worden met nieuwe muziek. Wanneer bijvoorbeeld tekst en muziek te veel door elkaar lopen wordt het heel lastig.”

De keuze is uiteindelijk gevallen op het Engelse drama Morvern Callar. Nik: “Een vriend raadde deze film aan. We waren verbaasd hoe goed de thematiek van de film aansluit bij de muziek die wij maken. De hoofdpersoon is verdwaald in het leven, gaat op reis en vindt gaandeweg nieuwe vrijheid. De film is tegelijkertijd heel donker en heel licht; tragedie en triomf staan naast elkaar. In onze muziek en teksten is dit ook zo.”

De film heeft veel verstilde stukken, die zich goed lenen voor muzikale invulling. “Veel stukken in de film zijn multi-interpretabel, het is niet helemaal duidelijk wat er gebeurt. Door de toevoeging van de muziek geven we onze eigen invulling aan deze momenten. Zo creëer je in feite een verhaal binnen het verhaal. De muziek maakt de film eigenlijk toegankelijker, het gidst de kijker als het ware door de film. We hebben bewust geprobeerd om het verhaal niet te veranderen, het is al bizar genoeg. Mede daarom hebben we gekozen voor een soort Tarantino-aanpak: het gebruiken van hele nummers in plaats van een klassieke, begeleidende filmscore’”.

Er is een duidelijke connectie tussen Oi Va Voi’s soundtrack voor Morvern Callar en het nieuwe bandalbum: Traveling the Face of the Globe, dat in mei uitkomt. De twee zijn dan ook in dezelfde periode tot stand gekomen. Nik: “Het nieuwe materiaal sloot goed aan bij de film. Niet alleen hebben de nummers van het album geholpen om deze soundtrack te maken, maar ook andersom: sommige nummers hebben voor mij meer betekenis gekregen door de rol die ze in de film zijn gaan spelen.”

De openingsvoorstelling van het festival werd een indrukwekkend geheel. Waar de door Oi Va Voi toegevoegde muziek eerst nog een mooie maar vervreemdende werking heeft, valt muziek en film in de tweede helft helemaal in elkaar en ontstaat een synthese die de film een nieuwe lading geeft. De band oogt na afloop vermoeid maar tevreden.

In het café van Kriterion begeleidt het Nederlandse duo Het Klusteam / Pfaff als naprogramma de korte film ‘One Week’ van Buster Keaton, waarin de stuntman avant-la-lettre in een week tijd een prefab huis in elkaar zet. Met trommels en gitaar geeft het duo een moderne variant op de klassieke begeleiding van een dergelijke slapstick, met een flinke dosis humor. Wanneer Keaton er maar niet in slaagt het huis succesvol in elkaar te zetten klinkt door de microfoon op zeurderige toon”Ikea, Ikea, Ikea-a-a-a”.

Vandaag barst Unheard helemaal los. Oi Va Voi komt nog één keer in actie voor iedereen die er gisteren niet bij was en ook beatkunstenaar Arts the Beatdoctor staat op het podium met ‘zijn’ Gattaca. Het filmprogramma gaat van start en jonge componisten doen mee aan een pitch voor reclamesoundtracks in ‘LIfe’s a Pitch’ om 20:00 uur in Kriterion. Tot vanavond!

Jon Heemsbergen