Achtergrond

Ontwikkelingen

De filmwereld maakt de laatste jaren belangrijke veranderingen en groei door. Technische ontwikkelingen maken het productieproces goedkoper en makkelijker. Hierdoor krijgen meer makers toegang tot film, ontstaan er nieuwe filmculturen in landen die voorheen filmmogelijkheden ontbeerden en kunnen de verschillende onderdelen in het productieproces dynamischer bij elkaar gebracht worden in plaats van opeenvolgend. Daarbij nemen audiovisuele media een steeds grotere plek in de samenleving in. Hierdoor wordt de multimediale of toegepaste muziek – die disciplines als film, tv, internet, games en reclame beslaat- ook steeds belangrijker. In Nederland zien de muziek- en filmopleidingen hun aanmeldingen en studentenaantal stijgen. Eenmaal afgestudeerd komen deze studenten in een onoverzichtelijke jungle terecht die de markt nu nog is. De grootste klachten zijn dat er geen georganiseerde structuur tussen de vakgenoten is, geluid als laatste stap in het productieproces vaak als bezuinigingspost wordt gebruikt en het productieproces weinig ruimte overlaat om geluid optimaal in te zetten (bron: Rens Machielse, freelance componist en sounddesigner, docent toegepaste compositie en sounddesign aan de opleiding muziektechnologie, HKU, geuit in september 2005).

In zowel filmtheorie als in culturele uitingen op het gebied van de filmkunst heeft het accent altijd gelegen op de visuele component. Opvallend is dat in 2005 naast Unheard Film Festival– It's all about cinematic sound zowel in Nederland (Muziek Instituut MultiMedia) als in Europa (FFACE) een verbond van componisten en sound designers is opgericht om de toegepaste en multimediale muziek zichtbaar te maken en een handreiking op professioneel gebied aan vakgenoten te bieden.

Traditioneel ontstaat een filmfestival om films uit een bepaalde windstreek, binnen een bepaald genre of als nieuwe release een publiek te geven. Unheard Film is ontstaan als product van de tijd waarin de eerder genoemde veranderingen een nieuwe reflectie op film noodzakelijk maken. De technische ontwikkelingen brengen namelijk ook inhoudelijk voordelen met zich mee. Zo hoeft filmmuziek bijvoorbeeld niet meer om budgettaire redenen als laatste in het productieproces onder de film geplakt te worden, maar kan het al in een veel vroeger stadium ter inspiratie en als leidraad ingezet worden. In de montage kan een scène dan op de combinatie van muziek, geluid en beeld afgestemd worden om de filmische ervaring volledig op te roepen. Daarnaast bleek er behoefte aan structuur en verandering in het productieproces voor jonge professionals. Unheard Film wilde op deze constateringen inspringen en daarmee een nieuwe reflectie stimuleren. Hiermee werd de geluidskant van film de invalshoek om de ontwikkeling van de filmkunst verder te stimuleren.


Onbewandeld pad

"Films are 50 percent visual and 50 percent sound. Sometimes sound even overplays the visual." (David Lynch)

Wereldwijd geroemde regisseurs, zoals David Lynch, Tarkovsky, Quentin Tarantino en Francis Ford Coppola, hebben een eigen identiteit verworven binnen de filmwereld onder meer door in al hun films op innovatieve wijze gebruik te maken van het medium geluid. Een invloedrijke sound designer en editor, Walter Murch, heeft sinds de jaren '60 over dit onderwerp belangrijke ideeën ontwikkeld. Als vaste sound designer van Francis Ford Coppola is Walter Murch mede verantwoordelijk voor de identiteit die deze regisseur met zijn films heeft verworven. Wat Murch zijn opvatting betreft zou een film tot het beste resultaat komen wanneer de regisseur samen met de sound designer het hele proces van film maken zou doorlopen. Hierbij valt dan het beeld voor rekening van de regisseur en geluid voor rekening van de sound designer. De strekking van het geheel is dat de plek van geluid cruciaal is, oftewel film de samenkomst is van beeld en geluid waarbij een synergie en dynamiek tussen beide tot een geslaagd product leiden. Sound design is inmiddels in film- en muziekopleidingen een geïnstitutionaliseerde discipline, maar mist daarin de slagbreedte die Walter Murch met zijn opvattingen over sound design voor ogen had. Voor de (Nederlandse) filmkunst ligt hier nog een grote uitdaging. Niet alleen blijkt dit uit Nederlandse producties waarin geluid nog altijd slechts als ondersteunende functie wordt gezien, maar ook uit de aandacht die filmgeluid in Nederland geniet. Deze is naar onze mening te klein en versnipperd. Zo zijn de initiatieven waarin aandacht wordt gegeven aan geluid in film slechts van incidentele aard.

Unheard Film is geïnspireerd door de (technische) ontwikkelingen in de audiovisuele industrie en het gedachtegoed van Walter Murch, en ziet hierin kansen om de (Nederlandse) filmkunst naar een hoger niveau te brengen.